box 3 op de grill: zeven routes, miljardenvraag
Den Haag, vrijdag, 19 juni 2026.
Staatssecretaris Eerenberg presenteerde in Den Haag zeven concrete alternatieven voor de heffing in box 3. De voorstellen lopen uiteen van aanpassing van de vermogensrendementsheffing tot een aanwasbelasting en variëren sterk in kosten en verdelingseffecten. Sommige opties kunnen de schatkist jaarlijks miljarden kosten; een overgang naar vermogenswinstbelasting die niet vóór 1 januari 2028 is geregeld zou de staat €2,4 miljard per jaar kunnen kosten. Eerenberg noemt maatregelen zoals achterwaartse verliesverrekening (bijna €4 miljard in de eerste negen jaar), verbreding van de start-upvrijstelling (€292 miljoen over negen jaar), en kortingen voor groen beleggen (€200 miljoen per jaar). Het kabinet beslist over dekking en keuze richting Prinsjesdag; de Tweede Kamer debatteert later deze week. Tegelijkertijd werken EU-voorstellen die beleggen via een bv aantrekkelijker maken. Die externe ontwikkeling kan de effectiviteit van elk Nederlands alternatief ondermijnen en een deel van de vermogensbasis wegnemen. De politieke strijd om steun begint nu. En de tijd dringt snel.
overzicht en achtergrond
In Den Haag presenteerde staatssecretaris Eelco Eerenberg op 19 juni een analyse met zeven alternatieven voor de heffing in box 3. De varianten lopen van aanpassing van de bestaande vermogensrendementsheffing tot een aanwasbelasting en herstelmaatregelen voor specifieke groepen. Eerenberg stuurde de inventarisatie in een brief aan de Tweede Kamer en koppelde die aan de aanhoudende parlementaire discussie over de reparatiewet die deze zomer speelt [1][7].
financiële effecten en concrete cijfers
De voorgestelde maatregelen verschillen sterk in kostprijs. NRC noemt een mogelijk jaarlijks verlies van opbrengsten van €2,4 miljard vanaf 2028 wanneer omzetting naar vermogenswinstbelasting niet op tijd gebeurt. Een variant met achterwaartse verliesverrekening kost volgens de inventarisatie bijna €4 miljard in de eerste negen jaar; dat bedrag verdeeld over negen jaar komt neer op 444.444 million per jaar volgens de gebruikte bron [1]. Andere posten: €292 miljoen over negen jaar voor verbreding van de start‑upvrijstelling en €200 miljoen per jaar voor korting op groen beleggen [1].
politieke proces en timing
Het kabinet wil de definitieve keuze en de dekking op Prinsjesdag vaststellen. Eerenberg vroeg de Kamer om richting te geven; de Tweede Kamer debatteert nog deze week over welke route de meeste steun kan krijgen. De Eerste Kamer beraadt zich parallel over de bestaande reparatiewet; Eerenberg verzocht senatoren om de behandeling even uit te stellen totdat zijn voorstellen duidelijk zijn [1][7]. De politieke inzet wordt daarmee het komende kwartaal bepaald [1].
externe dreiging uit Brussel
Tegelijkertijd werken Europese plannen die beleggen via een bv aantrekkelijker kunnen maken. Uit gelekte en journalistieke berichtgeving blijkt dat de Commissie onderzoekt verruiming van vrijstellingen tussen ondernemingen, waardoor binnen‑bv beleggen fiscaal gunstiger kan worden en de Nederlandse hervorming van box 3 onder druk komt te staan [2][4]. Dat kan leiden tot verschuivingen van particuliere naar vennootschappelijke beleggingsstructuren en zo een deel van de belastingbasis wegnemen [2][4]. Let op: het EU‑pakket is nog conceptueel en niet aangenomen [alert! ‘EU‑tekst is concept en moet nog door lidstaten worden behandeld’] [2].
politieke reacties en marktimpressies
Experts en commentatoren signaleren dat een aantrekkelijke bv‑route politieke steun voor sommige Nederlandse varianten kan ondermijnen. Fiscale specialisten spreken over mogelijke verplaatsing van vermogen naar bv’s en noemen het risico op ‘miljarden‑effecten’ voor de schatkist als die verschuiving optreedt. Opinieleiders en vakmedia schetsen scenario’s waarin particuliere beleggingen minder zichtbaar blijven in box 3 en het kabinet aanvullende tegengereedschappen nodig heeft om belastingontwijking te beperken [6][5][4].