gevangenissen mogen vanaf 1 juli drones zelf neerschieten
Vught, maandag, 29 juni 2026.
Vanaf 1 juli mogen extra beveiligde gevangenissen zoals de EBI in Vught drones en andere onbemande voertuigen zelf uitschakelen wanneer die een directe bedreiging vormen voor de veiligheid. De Dienst Justitiële Inrichtingen krijgt daarmee bevoegdheid om snel in te grijpen bij smokkel van drugs, wapens of mobiele telefoons. Tot nu toe moest de DJI afhangen van politieoptreden bij detectie. De maatregel geldt alleen voor afdelingen met verhoogd beveiligingsniveau en alleen bij concrete dreiging en als minder ingrijpende middelen onvoldoende zijn. Het kabinet noemt de stap noodzakelijk vanwege een stijging van droneleveranties en mogelijke inzet bij ontsnappingen. Experts waarschuwen voor risico’s: verkeerde identificatie kan onschuldige recreatiedrones of omwonenden in gevaar brengen. Belangrijkste open vraag blijft wie aansprakelijk is bij schade en hoe toetsing door justitiële en civiele autoriteiten georganiseerd wordt. De wijziging moet operationeel zijn vanaf woensdag 1 juli 2026.
plaats en ingangsdatum
Het besluit geldt voor extra beveiligde penitentiaire inrichtingen, expliciet genoemd de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught. De nieuwe bevoegdheid van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) gaat per 1 juli 2026 in en richt zich op situaties waarin onbemande voertuigen een directe bedreiging vormen voor de veiligheid binnen deze locaties [1][2]. Lokale uitvoering en inzet blijven beperkt tot afdelingen met een verhoogd beveiligingsniveau [2].
wat mag de dienst nu doen
DJI-medewerkers mogen onder de aangepaste geweldsinstructie drones en andere onbemande voertuigen verstoren of uitschakelen wanneer er sprake is van een concrete dreiging en minder ingrijpende maatregelen niet volstaan. Middelen kunnen variëren van elektronische verstoring tot fysieke uitschakeling; precieze tactieken zijn om veiligheidsredenen niet openbaar gemaakt [1][2]. De bevoegdheid geldt ook voor onbemande voertuigen op de grond, onder de grond of over water [2].
achtergrond en aanleiding
De maatregel volgt op een toename van gevallen waarin drones werden ingezet voor het afleveren van drugs, mobiele telefoons en wapens bij gevangenissen. Recente veroordelingen en meldingen lieten zien dat criminelen zulke leveringen gebruiken om criminele netwerken in detentie te onderhouden, en dat drones theoretisch ook bij ontsnappingspogingen ingezet kunnen worden [1][3]. DJI investeerde eerder al in detectiesystemen maar was tot nu toe afhankelijk van politie-inzet voor onderschepping [1][2].
risico’s, aansprakelijkheid en toetsing
Experts waarschuwen dat snelle bevoegdheden risico’s inhouden. Foute identificatie kan leiden tot onterechte onderscheppingen van recreatiedrones en gevaar voor omwonenden. Onzeker blijft wie aansprakelijk is bij schade of gewonden, en hoe justitiële en civiele toetsing na ingrijpen wordt georganiseerd [2][3][4]. De precieze procedures voor verantwoording en rechtsbescherming zijn niet volledig publiek gemaakt, wat praktische en juridische vragen oproept [alert! ‘onduidelijke publieke documenten over aansprakelijkheidsregeling en toetsingskaders’] [2].