De laatste mars van Jesse Jackson

2026-02-17 buitenland

Chicago, dinsdag, 17 februari 2026.
De invloedrijke burgerrechtenactivist Jesse Jackson is op 84-jarige leeftijd overleden. Hij stond tientallen jaren centraal in de strijd voor raciale gelijkheid in de VS. Als vertrouweling van Martin Luther King Jr. zette hij diens werk voort na diens moord in 1968. Jackson richtte de Rainbow Coalition op, een bondgenootschap van gemarginaliseerde groepen. Hij probeerde tweemaal het Amerikaanse presidentschap te bereiken. Daarmee brak hij nieuwe paden binnen de Democratische Partij. Tot zijn laatste jaren bleef hij campagne voeren voor sociale rechtvaardigheid. Zijn leven werd gekenmerkt door onafgebroken strijd voor de onderdrukten. Meer dan één generatie inspireerde hij tot actie. Zijn dood markeert het einde van een tijdperk in de Amerikaanse geschiedenis.

een leven gewijd aan gerechtigheid

Jesse Jackson werd geboren op 8 oktober 1941 in Greenville, South Carolina, tijdens het rassenonderscheid van het Jim Crow-regime [1]. Vanaf jonge leeftijd betrokken bij burgerrechtenactivisme, organiseerde hij in 1960 een sit-in bij een bibliothecaris die alleen blanken toestond, wat leidde tot zijn arrestatie als lid van de “Greenville Eight” [7]. Deze vroege daad van verzet markeerde het begin van een langdurige inzet voor sociale verandering. Jackson studeerde aan de University of Illinois op een sportbeurs en stond bekend als academisch hoogstaand en atletisch begaafd [7]. Zijn motivering kwam voort uit een verlangen om afkeuring te ontlopen en waardigheid te behouden in een racistisch systeem [7].

rechterhand van martin luther king jr.

Jackson werd een vertrouwd gezicht binnen de Burgerrechtenbeweging toen hij zich aansloot bij de Southern Christian Leadership Conference (SCLC) onder leiding van Martin Luther King Jr. [1]. Hij werkte intensief samen met King, inclusief deelname aan cruciale demonstraties zoals de Mars van Selma naar Montgomery in 1965 [2]. Op 4 april 1968 bevond Jackson zich bij het Lorraine Motel in Memphis toen King werd vermoord [2]. Hij was een van de laatsten die hem levend zagen en herinnerde zich de woorden: “Één kogel kan een beweging niet doden” [7]. Na Kings dood nam Jackson het initiatief om diens missie voort te zetten, wat uiteindelijk leidde tot de oprichting van eigen organisaties gericht op economische en sociale emancipatie [2].

oprichting van push en rainbow coalition

In 1971 richtte Jackson Operation PUSH (People United to Save Humanity) op, een organisatie bedoeld om economische kansen voor Afro-Amerikanen te vergroten [2]. Dit initiatief bouwde voort op het werk van de SCLC en focuste op arbeidsrecht, betaalgelijkheid en zakelijke belangen binnen zwarte gemeenschappen [2]. Later, in 1984, lanceerde hij de National Rainbow Coalition, een brede alliantie van verschillende etnische groeperingen, arbeiders, LGBTQ+-personen en andere gemarginaliseerde bevolkingsgroepen [1]. De slogan “Ik ben iemand” symboliseerde de kernwaarde van menselijke waardigheid en zelfrespect [7]. Beide organisaties werden uiteindelijk samengevoegd tot Rainbow PUSH Coalition [2].

presidentiële campagnes en politieke impact

Jackson kondigde in 1984 zijn kandidatuur aan voor het Amerikaanse presidentschap namens de Democratische Partij, wat hem de tweede Afro-Amerikaan maakte na Shirley Chisholm dat dit deed [7]. Hoewel hij de nominatie niet verwierf, behaalde hij 18 procent van de stemmen tijdens de voorverkiezingen en won elf staten [7]. Bij zijn tweede poging in 1988 verbeterde hij dit met 29 procent van de stemmen en dertien staatswinsten [7]. Hij was de eerste Afro-Amerikaanse kandidaat die de Democratische jeugdstem won [7]. Zijn campagnes introduceerden een breed sociaal programma, inclusief ondersteuning voor homorechten en economische hervormingen [1].

internationale diplomatie en gevangenisvrijlatingen

Naast zijn binnenlandse activisme speelde Jackson ook een rol in internationale onderhandelingen [2]. In 1984 onderhandelde hij met Fidel Castro over de vrijlating van 48 Cubanen en een Amerikaanse officier, luitenant Robert Goodman [1]. Dezelfde maand bevrijdde hij zestien Amerikaanse gevangenen uit Cuba [2]. In 1984 reisde hij naar Syrië om de vrijlating te regelen van een Amerikaanse piloot wiens vliegtuig was neergehaald [2]. Andere successen waren de vrijlating van drie Amerikaanse soldaten uit Joegoslavië in 1999 en ruim zevenhonderd vrouwen en kinderen uit Irak in 1990 [2].

latere jaren en gezondheidsproblemen

In 2017 maakte Jackson openbaar dat hij de ziekte van Parkinson had, een diagnose die later werd bijgesteld naar progressieve supranucleaire parese (PSP), een zeldzame neurologische aandoening [4]. Hij had al meer dan tien jaar last van de symptomen [2]. In april 2025 werd de PSP formeel gediagnosticeerd [7]. Jackson trok zich terug als leider van Rainbow PUSH Coalition in 2023 [7]. In augustus 2021 werd hij opgenomen met covid-19 en later dat jaar met een hoofdwonde na een val [2]. Hij werd in november 2025 opgenomen in het ziekenhuis voor behandeling van PSP [2].

overlijden en erfenis

Jackson overleed op 17 februari 2026 op de leeftijd van 84 jaar [1]. De familie bevestigde zijn overlijden via een officiële verklaring, beschrijvend hoe hij “een dienende leider was, niet alleen voor onze familie, maar voor de onderdrukte, de stemlozen en de over het hoofd geziene over de hele wereld” [2]. Er werd geen oorzaak van overlijden meegedeeld [4]. David Masciotra, biograaf van Jackson, merkte op dat de huidige Democratische Partij, vertegenwoordigd door figuren als Barack Obama en Kamala Harris, haar multiculturele identiteit grotendeels te danken heeft aan Jacksons campagnes [1]. Openbare herdenkingen zijn gepland in Chicago [2].

Bronnen

Jesse Jackson burgerrechten