Nederland in vuurgreep: eerste keer ooit code rood vanwege extreme hitte
Utrecht, vrijdag, 26 juni 2026.
Voor het eerst in de geschiedenis van het KNMI geldt code rood in acht provincies door extreme hitte. Temperatuuren lopen op naar 40 graden. Nachten blijven zo warm dat het lichaam geen tijd krijgt om te herstellen. Deze hittegolf is maatschappelijk ontwrichtend. Risico’s op oversterfte, vooral bij ouderen en kwetsbaren, zijn groot. Het weerimpactteam waarschuwt voor gevolgen voor infrastructuur en zorg. Rijkswaterstaat raadt af om te rijden. Mensen worden dringend geadviseerd verkoeling te zoeken, water te drinken en buitenactiviteiten te mijden. Zelfs huizen worden ovenheet. Gemeenten openen koele ruimtes. Het is een historisch moment in een opwarmend klimaat.
historisch hittealarm
Voor het eerst sinds de invoering van het kleurencodesysteem in 2010 heeft het KNMI code rood afgekondigd vanwege extreme hitte [1]. Dit alarm gold eerder voornamelijk bij zware stormen met gevaar voor schade en letsel [2]. De huidige waarschuwing geldt vanaf middernacht op 26 juni 2026 in acht provincies: Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht, Gelderland, Noord-Brabant, Limburg, Overijssel en Flevoland [1]. In deze gebieden worden temperaturen van 36 tot 39 °C verwacht, plaatselijk zelfs 40 °C [1]. In het noorden en westen blijft het iets koeler met 33 tot 36 °C [1].
nachtrust onder druk
Na de waarschuwing voor een mogelijke warmste nacht ooit [PREVIOUS_URL] blijft de nachtelijke hitte een zorg [1]. Er is sprake van aanhoudende warmte zonder significante afkoeling, wat het lichaam belet te herstellen [2]. De verwachting is dat temperaturen landinwaarts niet onder de 24 °C zakken, lokaal zelfs boven de 25 °C [PREVIOUS_URL]. Deze continue warmte verhoogt het risico op uitdroging, hitte-uitputting en hitteberoerte [1]. Voor kwetsbare groepen zoals ouderen, jonge kinderen en mensen met chronische aandoeningen is dit bijzonder gevaarlijk [1].
maatschappelijke impact
Het weerimpactteam (WIT), samengesteld uit KNMI, politie, brandweer, Nationaal Crisiscentrum en andere instanties, heeft besloten tot code rood vanwege het risico op maatschappelijke ontwrichting [2]. Dat houdt in een reële kans op letsels, materiële schade en grote overlast [2]. Zoals eerder gewaarschuwd, kan dit leiden tot extra druk op de zorg, energievoorziening en openbare veiligheid [PREVIOUS_URL]. Ziekenhuizen en verpleeghuizen passen hun procedures aan met extra controle op bewoners [2]. Werkgevers schrappen fysiek zware werkzaamheden en bieden extra drinkvoorzieningen aan [2].
publieke voorzorgsmaatregelen
Rijkswaterstaat raadt burgers sterk af om met de auto te rijden, tenzij absoluut noodzakelijk [1]. Bij autorijden wordt aangeraden voldoende water en een parasol mee te nemen [1]. Gemeenten openen koele gebouwen zoals bibliotheken en sportcomplexen voor het publiek [2]. Huishoudens worden geadviseerd ramen en deuren overdag gesloten te houden en zonwerende gordijnen te gebruiken [2]. Koeling is het beste ‘s ochtends vroeg of ‘s avonds laat wanneer het relatief koeler is [2]. Ook huisdieren moeten extra aandacht krijgen [1].
evenementen aangepast of geschrapt
Openbare evenementen worden aangepast of afgelast vanwege de extreme omstandigheden [2]. Het Defqon.1 Festival heeft tienduizenden tickets geschrapt om paniek en oververhitting onder bezoekers te voorkomen [2]. Andere festivals en sportwedstrijden passen hun planning aan, met extra pauzes, verplaatsing naar koelere tijdstippen of annulering van buitenevenementen [2]. Organisatoren zijn verplicht hun calamiteitenplannen activeren en voldoende medische voorzieningen beschikbaar te stellen [2]. De afgelopen dagen werden al meer dan 188.000 bliksemontladingen geregistreerd door noodweer [2].
regionale verschillen en internationale context
In Zeeland, Friesland, Groningen en Drenthe geldt code oranje, terwijl op de Waddeneilanden code geel van kracht is [1]. Deze regionale afwijkingen zijn gebaseerd op lokale weersverwachtingen en risicobeoordelingen [1]. Internationaal kijken Nederlandse overheidsinstanties mee met de situatie in België en Frankrijk, waar al eerder code rood voor hitte gold [1]. Die landen ervaren soortgelijke extreme temperaturen, wat grensoverschrijdende samenwerking noodzakelijk maakt bij rampenbestrijding en mobiliteit [1]. De Europese Waarnemingspost voor Klimaatverandering meldt dat dergelijke golfen steeds frequenter optreden [GPT].
langdurige voorbereiding en juridische context
Sinds 18 juni 2026 is het nationaal hitteplan officieel van kracht vanwege de aanhoudend hoge temperaturen [2]. Dit plan activeert protocollen voor overheidsdiensten, zorginstellingen en infrastructurele beheerders [2]. Sinds 25 mei 2025 kan het KNMI oranje en rode waarschuwingen maximaal 48 uur van tevoren geven, in plaats van 24 uur [2]. Daarnaast is plaatsgebonden waarschuwing nu mogelijk [2]. Een juridische wijziging leidde in 2025 tot een rechtszaak van NVWB (Buienradar) tegen het KNMI over concurrentieverstoring, maar de uitspraak bevestigde de exclusieve rol van het instituut [2].
experts waarschuwen voor gevolgen
Hoofddirecteur Maarten van Aalst van het KNMI benadrukt dat extreme hitte grote gevolgen heeft voor het menselijk lichaam [1]. “Heel veel mensen hebben daar last van”, aldus Van Aalst [1]. Uit eerdere hittegolven bleek een sterke relatie met oversterfte, vooral onder kwetsbare groepen [1]. De boodschap is duidelijk: houd rekening met de situatie om negatieve gevolgen te beperken [1]. Het KNMI benadrukt dat deze hitte “uitzonderlijk ernstig” is vanwege de combinatie van hoge dagtemperaturen en gebrek aan nachtelijke afkoeling [2].