Iran sluit Straat van Hormuz na aanval: olieprijs springt naar $77

2026-03-02 buitenland

Bandar Abbas, maandag, 2 maart 2026.
Iran heeft de Straat van Hormuz effectief gesloten na een gezamenlijke aanval door de VS en Israël waarbij leider Ali Khamenei omkwam. De marine waarschuwt dat elk schip dat probeert door te varen in brand wordt gezet. Wereldwijd dalen aandelen en stijgt de olieprijs naar $77 per vat. Ruim 150 tankers wachten buiten de straat. De route is goed voor 20 procent van het wereldwijde olietransport. Olieverzekeringen zijn al duizenden dollars gestegen. Experts spreken van één van de grootste gevaren voor de globale economie dit jaar.

irans reactie op de moordaanslag op khameini

Iran heeft de Straat van Hormuz effectief gesloten na een gezamenlijke aanval door de VS en Israël op 28 februari 2026, waarbij de supremo Ali Khamenei omkwam [3]. De Islamitische Revolutiegarde (IRGC) gaf per VHF-radio door dat passage “tot nader order” verboden is [6]. Op 2 maart 2026 werd dit herhaald met de expliciete dreiging om schepen in brand te steken bij poging tot doorgang [7]. De stap volgt op gerichte aanvallen van de VS en Israël op diverse militaire doelen in Iran, die ook gericht waren op machtsneutralisatie [3].

wereldwijde verstoring van energiestromen

Ruim 150 olietankers wachten buiten de straat, terwijl ongeveer 170 containerschepen vastzitten in de Perzische Golf [6]. De Straat van Hormuz transporteert gemiddeld 20 miljoen vaten olie per dag, goed voor zo’n 20% van de wereldwijde zeevervoerde olie- en lng-export [3][4]. Na de sluiting daalde de tankerdoorstroming met ongeveer 70%, aldus bronnen van MarineTraffic [3]. Zelfs landen die niet rechtstreeks betrokken zijn, zoals Griekenland, adviseren hun vloot om de route te mijden vanwege veiligheidsrisico’s [5].

olierampje veroorzaakt marktpaniek

De internationale olieprijs steeg direct na de sluiting. De prijs van Brent-crude klom naar $81,57 per vat op 2 maart 2026, een stijging van 5.211% ten opzichte van de week ervoor [2]. Later daagde de koers tot $77,53, nog altijd een stijging van 6,4% [2]. Analisten wijzen op een risicoscenario waarbij de prijs zou kunnen stijgen naar $108 per vat bij langdurige blokkade [4]. Onderliggende premie voor geopolitieke risico’s wordt geraamd op circa $9 per vat [8].

scheepvaartbedrijven kiezen voor oostelijke omweg

Belangrijke scheepvaartbedrijven hebben operationele stopgezet. Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM en MSC schorten alle doorvaarten door de Straat van Hormuz op [1]. CMA CGM heeft ook haar Suezvaarten gepauzeerd [1]. Schepen worden nu omgeleid rond Kaap de Goede Hoop, wat de reistijd met een tot twee weken verlengt [6]. Deze heroriëntatie trekt de vrachtkosten op en verhoogt de CO₂-uitstoot per transportseenheid [6]. Concurrentie over capaciteit begint druk te maken op de wereldmarkt [1].

verzekeraars trekken zich terug uit hoogrisicogebied

Verzekeringsmaatschappijen heffen oorlogsrisicotoeslagen fors op. De premie voor doorvaart door de Straat van Hormuz liep op van 0,125% naar 0,2–0,4% van de schipswaarde [3]. Voor grote tankers kan dit neerkomen op een extra kostenpost van ongeveer $250.000 per transit [3]. Sommige verzekeringsclubs trokken zelfs de dekking helemaal in, wat de operatieve haalbaarheid ondermijnt [3]. Juridisch advies wijst op noodzaak om beslissingen goed te documenteren om aanspraken te voorkomen [6].

wereldwijde economische impact in kaart gebracht

Deskundigen waarschuwen dat de situatie een van de ernstigste scenario’s is voor de mondiale economie [2]. Een stijging van de olieprijs naar $100 per vat zou de inflatie wereldwijd met 0,6–0,7%-punt kunnen opdrijven [5]. Europese gasprijzen kunnen verdrievoudigen naar $100/MWh bij een drie maanden durende volledige sluiting [2]. Landen als Thailand hebben al uitvoerverbod ingesteld op brandstoffen om binnenlandse prijzen te stabiliseren [2].

politieke repercussies en regionale instabiliteit

China kondigde zijn sterke veroordeling aan van de aanvallen door de VS en Israël, noemend dat het “onacceptabel is om openlijk de leider van een soevereine staat te doden en staatsomverwijzing te realiseren” [2]. Er bestaat een risico dat het handelsbestand tussen de VS en China onder druk komt te staan [2]. Ondanks de militaire superieurheid van de VS, blijft het risico op kleine, herhaalde aanvallen op tankers voldoende om de markt in angst te jagen [2].

Bronnen

olieprijzen Straat van Hormuz