Europese Unie worstelt met afhankelijkheid van Chinese grondstoffen

2026-02-05 buitenland

Brussel, donderdag, 5 februari 2026.
De Europese Unie probeert haar afhankelijkheid van Chinese grondstoffen terug te dringen via de Critical Raw Materials Act. Deze wet stimuleert Europese productie van materialen als lithium, antimoon, wolfraam, koper en zeldzame aardmetalen. Hoewel het beleid duurzaamheid en leveranciersverspreiding nastreeft, blijft de uitvoering achterlopen. De Europese Rekenkamer meldt dat doelen voor eigen winning en recycling nagenoeg niet gehaald worden. Van de 26 cruciale grondstoffen wordt tien volledig geïmporteerd. Slechts een handvol ervan wordt gedeeltelijk gerecycleerd. Zonder snelle actie loopt de EU het risico tekort te komen aan materialen voor windmolens, chips en elektrische auto’s. Strategische en economische risico’s nemen toe.

brussel, belgië

De Europese Unie kampt met toenemende moeilijkheden bij het realiseren van haar doelen voor kritieke grondstoffen. Ondanks de invoering van de Critical Raw Materials Act (CRMA) in mei 2024, blijft de EU sterk afhankelijk van invoer voor essentiële materialen [1]. De wet stelt niet-bindende doelen vast voor 2030, waaronder 10% lokale winning, 40% verwerking en 15% recycling van kritieke grondstoffen [2]. Tot op heden zijn deze doelen echter nog niet bereikt, wat de strategische kwetsbaarheid van de EU vergroot [3].

tekortschieten op herwinning en recycling

Van de 26 grondstoffen die de EU als cruciaal beschouwt voor de energietransitie, wordt er bijna niets effectief gerecycled. Zeven materialen hebben een recyclingpercentage tussen 1% en 5%, tien worden helemaal niet gerecyceld [4]. Dit ligt ver onder het gestelde doel van 25% recycling tegen 2030 [5]. De Europese Rekenkamer wijst erop dat gebrek aan gerichte prikkels en technologische belemmeringen de sector remmen [6]. Recyclingbedrijven worstelen met hoge kosten en kleine hoeveelheden retourstromen [7].

problemen met interne productie en invoerverspreiding

De EU heeft sinds 2021 tot 2024 een aantal strategische partnerschappen gesloten met 14 landen, waaronder Canada en Oekraïne [8]. Toch daalde de invoer van kritieke grondstoffen uit deze landen voor ongeveer de helft van de betrokken materialen [9]. Binnen de EU zelf blokkeert bureaucratische vertraging vaak mijnprojecten, ook al zijn sommige daarvan als „strategisch“ aangemerkt [10]. Exploitatieprojecten kunnen tot twintig jaar duren van ontdekking tot productie, wat de planningshorizon ernstig beperkt [11].

afhankelijkheid van china en geopolitieke spanningen

Voor tien van de 26 kritieke grondstoffen is de EU volledig afhankelijk van invoer, met name zeldzame aardmetalen die in China worden gewonnen en verwerkt [12]. China domineert wereldwijd de keten voor zeldzame aardmetalen, wat een strategisch risico vormt [13]. Recente exportbeperkingen door China op antimoon, gallium en germanium onderstrepen deze kwetsbaarheid [14]. De EU probeert alternatieven te vinden, maar zonder snelle vooruitgang loopt zij het risico tekorten te krijgen voor elektrische auto’s, windturbines en halfgeleiders [15].

nieuwe initiatieven en toekomstperspectief

Naar aanleiding van de kritiek van de Europese Rekenkamer lanceerde de Europese Commissie in december 2025 het RESourceEU-plan [16]. Dit omvat een investering van 3,55 miljard dollar in strategische materiaalprojecten en beperkingen op de uitvoer van zeldzame aardmetaalafval [17]. Desalniettemin blijft de uitrol traag, mede door sociale oppositie tegen mijnbouw in Zweden, Portugal en Frankrijk [18]. Experts waarschuwen dat zelfs perfecte uitvoering geen garantie biedt tegen marktdistorties en geopolitieke crises [19].

Bronnen

kritieke grondstoffen EU-wetgeving