AI stuurt groei in Europese bedrijven, maar kloof met kleine spelers groeit
Brussel, woensdag, 18 februari 2026.
Kunstmatige intelligentie verhoogt de arbeidsproductiviteit in Europese bedrijven gemiddeld met 4%, blijkt uit onderzoek onder ruim 12.000 firma’s. Opvallend: banen verdwijnen daar korttermijn niet door. De winnaars zijn duidelijk middelgrote en grote bedrijven die tegelijk investeren in immateriële activa en menselijk kapitaal. Kleinere bedrijven blijven achter, wat de kloof in innovatie en rendement vergroot. Terwijl Nederland behoort tot de kopgroep in AI-adoptie, roepen experts op tot bredere omscholing en beleid dat ook kleinere spelers bereikt. Zonder maatregelen dreigt de kaart opnieuw geschud te worden in het voordeel van de technologische élite.
Productiviteitsboost van 4% dankzij AI
Kunstmatige intelligentie verhoogt de arbeidsproductiviteit in Europese bedrijven gemiddeld met 4%. Dit blijkt uit een analyse van ruim 12.000 bedrijven in de Europese Unie. De studie geeft causaal bewijs dat AI direct bijdraagt aan hogere productiviteit zonder dat dit op korte termijn leidt tot banenverlies [1]. Werken in bedrijven die AI implementeren leidt zelfs tot lagere kans op ontslag. Deze cijfers zijn gebaseerd op recente enquêtegegevens van de European Investment Bank and International Survey of Business Conditions (EIBIS) van 2019 tot 2024 [1].
Voordelen concentreren zich bij grotere bedrijven
De productiviteitswinsten van AI zijn niet gelijk verdeeld. Middelgrote en grote bedrijven halen veel grotere voordelen uit AI-toepassingen vergeleken met kleinere ondernemingen [1]. Firma’s die parallel investeren in immateriële activa en menselijk kapitaal ervaren substantieel sterker productiviteitsrendementen [1]. Elke extra 1% investering in software of data-infrastructuur verhoogt het AI-productiviteitseffect met 2,4% [1]. Investeringen in personeelstraining verhogen dit effect met maar liefst 5,9% [1]. Kleine bedrijven blijven achter vanwege beperkte schaal en minder complementaire investeringen.
Nederland behoort tot de koplopers in AI-adoptie
In Nederland is de adoptie van kunstmatige intelligentie relatief hoog. Het land behoort samen met Finland en Denemarken tot de kopgroep binnen Europa [2]. Ruim een derde van de Europese bedrijven gebruikt inmiddels AI, met name voor automatisering en procesoptimalisatie [2]. In financieel goed ontwikkelde landen zoals Nederland en Zweden ligt het adoptieniveau op 36% in 2024 [1]. Kleinere bedrijven adverteren echter langzamer, met slechts 24% van de kleine firma’s die AI gebruiken tegenover 45% van de grote ondernemingen [1].
Langdurige impact op arbeidsmarkt blijft onzeker
Op korte termijn leidt AI-adoptie niet tot banenverlies, maar de langetermijneffecten zijn nog onduidelijk [1]. Volgens analyses van KPMG zou ongeveer 2,5% van de huidige werkzaamheden potentieel geautomatiseerd kunnen worden [2]. Hoewel historisch technologische ontwikkelingen uiteindelijk nieuwe banen creëren, is actief beleid noodzakelijk [2]. Overheden en bedrijven moeten investeren in omscholing en arbeidsmarktbeleid om werknemers mee te nemen in de transitie [2]. Zonder ingrijpende maatregelen loopt Europa het risico achterop te raken.
Verticale integratie als strategie voor Europese AI-sovereigniteit
Het Franse AI-bedrijf Mistral AI neemt Koyeb over om de Europese technologische soevereiniteit te versterken [3]. Koyeb is een serverloos platform dat ontwikkelaars helpt AI-applicaties te schalen zonder infrastructuurzorgen [3]. Deze overname versnelt de ontwikkeling van Mistral Compute, een initiatief voor soevereine Europese AI-infrastructuren [3]. Daarnaast investeert Mistral in een nieuw AI-datacenter in Zweden, gepland voor 2027, om de rekencapaciteit voor Europese modellen te verhogen [3].