ten years on, britain still grapples with the cost of leaving
Londen, donderdag, 18 juni 2026.
a decade after the brexit vote, discontent in london shows no signs of fading. rem korteweg, a political economist at clingendael who witnessed the 2016 referendum firsthand, argues the eu has failed to learn its lessons. british businesses continue to face heavy burdens, with one cheese exporter revealing veterinary checks for tiny eu shipments now cost as much as full containers sent to asia. overall food exports to europe dropped 23%. the uk economy remains 4% smaller than projected without brexit. yet the deeper issue may lie beyond economics—lingering public unease across europe about representation and integration signals a broader crisis. without structural reform, further disintegration looms.
london blijft worstelen met gevolgen van brexit
Het Verenigd Koninkrijk kampt tien jaar na het Brexit-referendum nog steeds met economische en politieke gevolgen. Rem Korteweg, politiek- en economisch analist bij Clingendael, wijst erop dat de belofte van controle terugnemen (‘take back control’) niet is ingelost [1]. Hij was ooggetuige in Londen tijdens het referendum en benadrukt het gebrek aan voorbereiding van zowel de regering-Cameron als het Leave-kamp [1]. Die wanorde had structurele gevolgen voor het Britse handelsverkeer met Europa. Volgens Korteweg is Brexit niet alleen een Brits probleem, maar ook een waarschuwing voor andere lidstaten over de risico’s van simplistische campagnes [1].
export naar eu daalt fors
Britse voedselexport naar de Europese Unie is met 23% gedaald tussen 2021 en 2025 vergeleken met de periode 2016–2020 [2]. Kleinere bedrijven werden het hardst getroffen. Zo stopten naar schatting 20.000 kleine exporteurs met leveringen naar de EU [2]. Voormalig Bank of England-gouverneur Andrew Bailey verklaarde dat het sluiten van markten de economische groei beperkt [2]. Deze trend wordt gevoed door administratieve lasten en kostenposten zoals veterinaire certificeringen, die de concurrentiepositie van Britse producenten onder druk zetten [2].
bedrijven zoeken alternatieven buiten eu
Michael Harte, eigenaar van de Britse kaasfabrikant Bridge Cheese, moest zijn Europese exportplannen stopzetten na de invoering van Brexit-barrières [2]. Van 2016 tot eind 2025 deed het bedrijf geen buitenlandse verkopen [2]. Nu richt Bridge Cheese zich op Azië. Voor 2026 verwacht het bedrijf ruim 200.000 ton kaas te exporteren naar Hongkong, tweemaal zoveel als eerder jaarlijks naar de EU ging [2]. De kosten voor veterinaire keuring van één container (16.800 kg) naar Azië zijn gelijk aan die voor twee pallets (1.200 kg) naar de EU [2].
economie achter gebleven
Volgens analyses is de Britse economie gemiddeld 4% kleiner dan zou zijn geweest zonder Brexit [2]. Dat staat gelijk aan een verlies van circa 120 miljard pond, gezien het bbp van het VK in 2025 van ongeveer 3 biljoen pond [2]. Dit percentageverschil is berekend via 0.12 [2]. Deskundigen voorspellen zelfs een negatieve impact van 6 tot 8% op lange termijn, onder andere door 18% lagere investeringen [2]. De inflatie in het VK bleef gedurende vier jaar de hoogste binnen de G7, mede door de depreciatie van het pond [2].
noord-ierland als uitzondering
Noord-Ierland vormt een uitzondering binnen het Britse economische landschap. De regio kende een groei van 16,5% tussen 2015 en 2023, hoger dan de nationale gemiddelde van 11,6% voor Engeland [2]. Een kwart van de export uit Noord-Ierland gaat naar Ierland, tegenover 14% in 2015 [2]. Dit succes wordt vaak toegeschreven aan de speciale handelsregeling die Noord-Ierland in stand houdt met zowel het VK als de interne markt van de EU [2].
eu moet hervormen, zegt analist
Hoewel de economische gevolgen ernstig zijn, ligt het diepere probleem mogelijk elders. Rem Korteweg benadrukt dat de Europese Unie de lessen uit Brexit nog steeds niet heeft getrokken [1]. Gebrekkige voorbereiding en politieke simplificatie leidden tot blijvende instabiliteit [1]. De toenemende burgeronzekerheid over democratische vertegenwoordiging en economische integratie in Europa vereist structurele hervormingen [1]. Zonder aanpassing bestaat het risico op verdere desintegratie binnen de EU [1].
toekomstige afspraken in het verschiet
Er is sprake van nieuwe diplomatieke initiatieven tussen het VK en de EU. Een topontmoeting is gepland voor 22 juli 2026, met als doel het verminderen van veterinaire controles vanaf juni 2027 [2]. Of deze plannen doorgang vinden, hangt af van de uitkomst van de onderhandelingen [2]. Intussen blijft de Brexit een levend thema in het publieke debat, tien jaar na dato [3]. Sommigen zien het als een gemiste kans, anderen als een noodzakelijke stap [4].