een zware ster verdwijnt zonder knal
Chili, vrijdag, 13 februari 2026.
In het Andromeda-stelsel is een zeldzaam kosmisch fenomeen waargenomen. Een extreem zware ster is verdwenen zonder de gebruikelijke supernova-explosie. Normaal klappen zulke sterren spectaculair uit elkaar. Deze stier plooide stil ineen tot een zwart gat. Astronomen spreken van een mislukte supernova. Het is pas de tweede keer ooit dat dit wordt vastgelegd met bewijs van de voorloperster én het resulterende zwarte gat. Onderzoekers gebruikten data van onder meer de Neowise-telescoop. Vanaf 2014 waren subtiele signalen te zien. In 2026 werd het gebrek aan explosie duidelijk. De studie is gepubliceerd in Science. Lex Kaper van de UvA noemt het vinden ervan enorm lastig. Je moet de ster eerst meten, haar verdwijnen registreren en het restant identificeren. Toekomstige telescopen zoals Gaia zullen dit fenomeen vaker kunnen opsporen. Het verandert ons beeld van sterrensterfte.
een zware ster verdwijnt zonder knal
In het Andromeda-stelsel is een zeldzaam kosmisch fenomeen waargenomen. Een extreem zware ster is verdwenen zonder de gebruikelijke supernova-explosie. Normaal klappen zulke sterren spectaculair uit elkaar. Deze ster plooide stil ineen tot een zwart gat [1]. Astronomen spreken van een mislukte supernova. Het is pas de tweede keer ooit dat dit wordt vastgelegd met bewijs van de voorloperster én het resulterende zwarte gat [2]. Onderzoekers gebruikten data van onder meer de Neowise-telescoop [1]. Vanaf 2014 waren subtiele signalen te zien. In 2026 werd het gebrek aan explosie duidelijk [2]. De studie is gepubliceerd in Science [2].
detectie vereist langdurige precisiewaarneming
Het detecteren van een mislukte supernova is uiterst moeilijk. Wetenschappers moeten eerst de massa en eigenschappen van de ster meten, daarna haar verdwijning registreren en tenslotte het overblijvende object analyseren [2]. Volgens Lex Kaper, sterrenkundige aan de Universiteit van Amsterdam, is dit proces zeer complex [2]. “Je moet je realiseren dat zoiets als dit ontdekken zeer moeilijk is”, aldus Kaper [2]. Slechts twee gevallen zijn ooit gedocumenteerd, wat de zeldzaamheid onderstreept [2]. Langdurige monitoring met hoge sensitiviteit is essentieel voor dergelijke ontdekkingen [1].
toekomstige telescopen vergroten kansen op observatie
Toekomstige projecten zoals de Gaia-telescoop zullen het aantal waarnemingen van mislukte supernovae doen toenemen [2]. Door systematische scans van de hemel kunnen kortdurende of subtiele veranderingen sneller worden opgemerkt [2]. Momenteel zijn er tienduizenden supernova’s waargenomen, maar alleen sporadisch worden stille collapsen gesignaleerd [2]. Volgens Kaper zal het aantal waarnemingen in de komende jaren fors stijgen [2]. Dit biedt nieuwe mogelijkheden om stervorming en -vernietiging nauwkeuriger te modelleren [2].