nieuwe neusspray kan griep stoppen bij binnenkomst
Leiden, vrijdag, 6 februari 2026.
onderzoekers van leyden laboratories en harvard university ontwikkelen een neusspray die griepinfecties direct in de neus kan blokkeren. de spray bevat brede antistoffen genaamd cr9114 die zich richten op een vast punt in het oppervlakte-eiwit van het griepvirus. dit punt komt voor bij veel griepvirusvarianten, waaronder seizoensgriep en dierenvirussen zoals h5n1. omdat de antistoffen direct in de neus worden gespoten, vangen ze het virus op de eerste contactplaats. testen bij apen en muizen lukten. honderd drieënveertig proefpersonen verdroegen de spray goed. de werking duurde uren in het neusslijmvlies. dit maakt de spray een mogelijke doorbraak in de bestrijding van influenza, vooral voor kwetsbare groepen. jaarlijkse aanpassing lijkt niet nodig.
neusspray blokkeert griep bij binnenkomst
Onderzoekers van Leyden Laboratories in Leiden en Harvard University ontwikkelen een neusspray die griepinfecties direct in de neus kan voorkomen. De spray bevat brede antistoffen, CR9114 genaamd, die zich richten op een vast punt in het oppervlakte-eiwit hemagglutinine (H). Dit eiwit komt voor bij veel griepvirusvarianten, waaronder seizoensgriep en dierlijke virussen zoals H5N1. Door de antistoffen direct in de neus toe te dienen, wordt het virus al op de eerste contactplaats geblokkeerd. Testen bij muizen en apen liepen succesvol af [1].
wereldwijde impact van griep blijft groot
Jaarlijks overlijden wereldwoud rond de 650.000 mensen aan de gevolgen van griep [2]. In Nederland komen jaarlijks ongeveer 4.700 doden met de ziekte in verband [1]. Bestaande vaccins moeten elk jaar opnieuw worden samengesteld en hebben gemiddeld slechts een effectiviteit van ongeveer 30 procent [1]. Daardoor zoeken wetenschappers al jaren naar bredere beschermingsmethoden. De ontwikkeling van een neusspray die zonder jaarlijkse aanpassing werkt, biedt hoop voor betere preventie, vooral bij kwetsbare groepen [1][2].
cruciaal voordeel: lokale afweeractie
Het belangrijkste voordeel van de neusspray is dat de antistoffen precies op de ingangspoort van het virus terechtkomen: het neusslijmvlies. Laboratoriumtests tonen aan dat de antistof CR9114 herkenning mogelijk maakt van meerdere H-subtypen, inclusief menselijke en dierlijke varianten [1]. Bovendien bleven de antistoffen na toediening urenlang in hoge concentraties actief in het slijmvlies [2]. Dit is een significante verbetering vergeleken met systemische methoden zoals spuitinjecties of infusen [2].
menselijke tests tonen veiligheid en tolerantie
In een klinische studie namen 143 gezonde volwassenen deel om de veiligheid van de neusspray te beoordelen [1]. Bij diverse doseringen werd de spray goed verdragen door alle proefpersonen [1]. Hoewel deze fase geen uitsluitsel geeft over de beschermende werking bij mensen, bevestigt het de haalbaarheid van tweemaals dagelijkse toediening [1]. Verdere onderzoeken met grotere groepen zullen gaan bepalen hoe effectief de spray is in het voorkomen van daadwerkelijke besmettingen [1][2].
toekomstige toepassingen en potentieel
De spray biedt potentieel voor gebruik tijdens jaarlijkse griepprequenties én bij plotselinge uitbraken van nieuwe virussen [2]. Omdat CR9114 gericht is op een evolutionair behouden deel van het virus, hoeft de spray mogelijk niet ieder jaar opnieuw ontwikkeld te worden [1]. Ook bij dreigingen als het vogelgriepvirus H5N1, dat zich verspreidt onder wilde zoogdieren en melkkoeien, kan de spray een strategisch instrument worden [1]. De bevindingen zijn gepubliceerd in ‘Science Translational Medicine’ [2].