blauwe sporen en harte stiltes
Den Haag, donderdag, 25 juni 2026.
minister david van weel van justitie en veiligheid wil smurfenverf en rubberkogels toelaten bij demonstraties. het plan moet de politie krachtiger laten optreden bij rellen. veiligheidsexperts en de nationale ombudsman zien daar weinig heil in. zij waarschuwen dat deze maatregelen de-escalatie ondermijnen. oud-onderzoeken uit 2019 en 2022 concludeerden al dat rubberkogels te gevaarlijk zijn. ook burgemeesters vroegen het kabinet dringend niets te doen. toch gaat de vvd-regering door met haar plannen. een wetswijziging voor gezichtsbedekking is al in behandeling. de politie zou menigten kunnen markeren om relschoppers te herkennen. critici spreken van symboolpolitiek die de democratie aantast. het definitieve besluit valt eind 2026.
harder optreden via nieuwe middelen
Minister David van Weel van Justitie en Veiligheid (VVD) wil de politie per direct meer handvatten bieden bij gewelddadige demonstraties. Daarbij denkt hij aan het gebruik van waterwerpers gevuld met blauwe kleurstof, ook bekend als smurfenverf. Ook wordt onderzocht of rubberkogels en het FN303-luchtdrukwapen operationeel ingezet kunnen worden [1]. Het wetsvoorstel ter verbetering van de openbare orde staat momenteel ter behandeling. Dit alles gebeurt ondanks negatieve signalen uit eerder onderzoek [1].
adviezen genegeerd, burgers bezorgd
In 2019 en 2022 adviseerde de politie zelf om geen gebruik te maken van rubberkogels. Reden was het hoge risico op letsels, tot letsel aan het oog en dodelijke aflopen toe [1]. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) oordeelde destijds dat extra bevoegdheden voor burgemeesters ‘nergens voor nodig’ waren [1]. Desalniettemin gaat het huidige kabinet door. Zelfs nadat een groot aantal burgemeesters schriftelijk verzocht had niets te doen, blijft het kabinet vasthouden aan zijn plannen [1].
markeren van menigte roept vragen op
Een controversieel element is het markeren van demonstranten met behulp van smurfenverf. De bedoeling is om relschoppers later terug te vinden en te arresteren. Volgens critici vervagen deze maatregelen echter de grens tussen geweldloze en gewelddadige demonstranten [1]. Gedragswetenschapper Otto Adang wijst erop dat politieoptredens zonder duidelijke aanleiding juist escalerend kunnen werken [1]. Het signaal dat wordt afgegeven, is dat iedere demonstrant potentiële tegenstander is [1].
ombudsman noemt maatregelen ‘heel link’
Nationale ombudsman Reinier van Zutphen heeft ernstige twijfels over de noodzaak en proportionele afweging van de maatregelen. Hij sprak begin mei 2026 van ‘symboolpolitiek’ en noemde het idee ‘heel link’ [1]. Volgens hem tast het beperken van vrijheid van meningsuiting de democratie aan. ‘Als je mensen beperkt in hun mogelijkheid om hun mening te geven, brokkelt de democratie af,’ zei hij [1]. Zijn stem klonk samen met die van lokale bestuurders en academici [1].
politicus beschuldigt oppositie van leugens
Ondertussen laait de politieke strijd verder op. Natalie Eggermont van de PVDA reageerde op 23 juni 2026 op Instagram op uitspraken van Theo Francken en Laurence Bergers. Zij beschuldigde hen ervan ‘grote leugens’ te gebruiken om sociale bewegingen en links te criminaliseren [2]. ‘Zij maken mij niet bang,’ schreef Eggermont, die daarmee de spanningen benadrukte rond burgerprotest en staatsreactie [2]. De post kreeg 560 likes en 64 reacties [2].
besluit verwacht eind 2026
De beslissing of rubberkogels en andere minder dan dodelijke wapens daadwerkelijk worden ingezet, wordt verwacht eind 2026 [1]. Tot die tijd loopt het experimentele en juridische traject door. Als de maatregelen worden ingevoerd, krijgen burgemeesters ook formele macht om demonstraties administratief te verhuizen, bijvoorbeeld naar bedrijventerreinen [1]. Critici vrezen dat dit het recht op protest in feite ondergraaft [1].