eu sluit chinese instituten uit van horizon europe in gevoelige technologiegebieden
Brussel, maandag, 23 februari 2026.
Vanaf 2026 krijgen Chinese instellingen geen toegang meer tot financiering via het Europese onderzoeksprogramma Horizon Europe in cruciale domeinen als kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologie en halvendeiders. De Europese Unie neemt dit besluit vanwege risico’s voor onderzoekveiligheid en mogelijke militaire toepassingen van gedeelde kennis. Hoewel de directe financiële impact beperkt is, zien experts hierin een duidelijk teken van toenemende geopolitieke spanningen. Onderzoekers buiten China moeten nu ook bewijzen dat hun partners geen banden hebben met Chinese overheidsinstanties. Sommigen waarschuwen dat Europa hierdoor juist geïsoleerder dreigt te raken in het wereldwijde onderzoeksklimaat.
uitsluiting in gevoelige technologiegebieden
De Europese Unie heeft besloten om Chinese instellingen uit te sluiten van financiering via Horizon Europe in cruciale sectoren. Deze uitsluiting geldt voor domeinen zoals kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologie, halvendeiders en biotechnologie. Het besluit is gebaseerd op bezwaren rond onderzoekveiligheid en mogelijke militaire toepassingen van gedeelde kennis. De regels treden in werking in 2026. Instellingen in China kunnen daarna geen subsidies meer aanvragen binnen deze zogeheten sleutelgebieden [1]. Ook moeten buitenlandse onderzoekers bewijzen dat hun partners geen banden hebben met Chinese overheidsinstanties [2].
beleidsmotivatie en strategische keuze
De Europese Commissie motiveert het beleid met het belang van bescherming van gevoelige innovaties. Volgens bronnen wordt gewezen op risico’s bij internationale kennisdeling, met name op het vlak van intellectuele eigendom en misbruik door staatspartijen [1]. Het beleid past in een bredere trend waarbij de EU haar onderzoeksinfrastructuur beveiligt tegen externe risico’s. Wetenschappers die buiten China werken moeten verklaren dat hun samenwerkingspartners niet onder controle staan van Chinese overheidsinstanties [3]. Dit geldt alleen voor de genoemde kritieke technologieën.
beperkte maar symbolische impact
Hoewel de directe financiële gevolgen beperkt zijn, heeft het besluit grote symbolische betekenis. Het wijst op een verschuiving in de wetenschappelijke betrekkingen tussen de EU en China. Experten merken op dat Chinese instellingen al beperkt deelnamen aan Horizon-programma’s [4]. Desalniettemin zien sommige analisten dit als een stap naar grotere fragmentatie in het wereldwijd onderzoeksklimaat. Er bestaan twijfels of Europa hierdoor juist minder aantrekkelijk wordt voor internationale topwetenschappers [5].
internationale reacties en kritiek
Internationale reacties zijn verdeeld. Chinese ruimtevaartexpert Wu Ji stelt dat het beleid China weinig schade zal berokkenen, maar eerder Europa geïsoleerd kan laten lijken [2]. Andere deskundigen wijzen op de historische rol van samenwerking, zoals bij eerdere gezamenlijke ruimteprojecten [1]. Michael Jackson, techanalist, noemt het beleid laatkomend maar noodzakelijk [3]. Anderen waarschuwen dat restricties leiden tot een versplinterd wereldwijd onderzoeksveld, wat de voordelen van internationale samenwerking ondermijnt [5].
toekomstperspectief en strategische koers
Ondanks de beperkte schaal van huidige samenwerking blijft het besluit een strategisch keerpunt markeren. De EU investeert tegelijk in eigen onderzoeksinfrastructuur, zoals de ontwikkeling van XFELs voor elektronenonderzoek op attoschaleniveau [6]. Toekomstige programma’s onder Horizon Europe, zoals die voor 2028-2034, stellen verdere prioriteiten voor quantumtechnologie en chemie [6]. Het gebrek aan langetermijnplanning wordt bekritiseerd, maar de druk om Europese autonomie in kritieke technologieën te vergroten blijft toenemen [7].