eu overweegt gevoelige gegevens te delen met de vs voor makkelijkere reizen
Brussel, dinsdag, 28 april 2026.
De Europese Unie onderhandelt over een gegevensdeal met de VS. Die zou reisbeperkingen kunnen versoepelen. In ruil wil de VS toegang tot Europese politiedata. Denk aan biometrische gegevens zoals vingerafdrukken en gezichtsherkenning. Dat roept serieuze privacyvragen op. Critici spreken van chantage. Zij vrezen dat verdachten zonder veroordeling in een systeem terecht kunnen komen. Vooral linkse activisten en vreedzame demonstranten lopen risico. De VS hoeft niets terug te geven. Europese burgers moeten wel leven met de consequenties. Hun gegevens kunnen worden gebruikt bij toegang tot het Visa Waiver Program. Of tijdens controle via het ESTA-systeem. Een precedent dat ook andere landen nieuwsgierig maakt.
controversiële onderhandelingen tussen eu en vs
De Europese Unie en de Verenigde Staten bevinden zich in geavanceerde besprekingen over een mogelijke gegevensdeal waarbij de VS toegang krijgen tot Europese strafrechtelijke databases [1]. In ruil wordt een versoepeling van de reisbeperkingen voor EU-burgers naar de VS overwogen [1]. Deze potentiële overeenkomst staat bekend als de Enhanced Border Security Partnership [1]. Hoewel de exacte technische parameters nog niet zijn gepubliceerd, suggereren bronnen dat biometrische gegevens zoals vingerafdrukken en gezichtsherkenning hierbij betrokken kunnen zijn [1]. Dit zou rechtstreeks invloed hebben op het Visa Waiver Program [1].
privacybezwaren en kritiek van europarlementsleden
Verschillende Europarlementsleden uitten ernstige bezorgdheid over de mogelijke gevolgen voor fundamentele rechten [1]. Raquel Garcia Hermida-van der Walle, Nederlands lid van het Europees Parlement, omschreef de situatie als chantage en sprak van een duidelijk geval van afpersing [1]. Zij stelde dat de Europese Unie pas moet onderhandelen wanneer de Verenigde Staten passende verantwoordelijkheid nemen voor basisrechten [1]. Haar zorgen focussen zich op de lange-termijnimplicaties voor Europese burgers, met name wat betreft hun privacy en vrijheid van meningsuiting [1].
waarschuwingen voor activisten en verdachten
Wetenschappelijk onderzoek wijst erop dat toegang tot politiedatabases niet automatisch betekent dat iemand is veroordeeld [1]. Volgens Matthias Monroy, een Duitse onderzoeker gespecialiseerd in surveillance, kunnen mensen simpelweg verdachte zijn zonder bewijs [1]. Dit creëert een substantieel privacyrisico, met name voor vreedzame demonstranten of critici van overheidsbeleid [1]. Monroy waarschuwt dat het systeem kan worden ingezet om migranten te achtervolgen en andere kwetsbare groepen te profileren [1]. Hij benoemt dit zelfs als een fascistisch systeem [1].
juridische en operationele uitdagingen
Juridische deskundigen wijzen op de bestaande spanning tussen de Amerikaanse Cloud Act en de Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) [4]. De Cloud Act geeft Amerikaanse autoriteiten macht om gegevens op te eisen van bedrijven, ongeacht waar deze gegevens fysiek zijn opgeslagen [4]. Dit botst rechtstreeks met de AVG, die strengere bescherming biedt [4]. Een EU-toezichthouder waarschuwt dat een dergelijke gegevensdeal een gevaarlijk precedent kan scheppen voor toekomstige overeenkomsten met derde landen [1]. Er wordt dan ook dringend op aangedrongen dat een grondige impactassessment wordt uitgevoerd [1].
praktische gevolgen voor reizigers
Als de deal wordt goedgekeurd, zal deze direct van invloed zijn op miljoenen Europese reizigers [3]. De VS gebruikt al het ESTA-systeem om reizigers te screenen op veiligheidsrisico’s [1]. Met toegang tot Europese databanken zou deze screening veel intensiever kunnen worden [1]. Reeds bestaande registraties, zelfs zonder veroordeling, kunnen leiden tot weigering van visumaanvragen [1]. Landen zoals Duitsland, Frankrijk, Spanje en Nederland spelen een centrale rol in de onderhandelingen vanwege hun economische gewicht en hoge volume aan transatlantische reizen [3].