afm waarschuwt voor gaten in ai-toezicht door slechte afstemming met dnb
Amsterdam, vrijdag, 12 juni 2026.
de autoriteit financiële markten (afm) vreest dat de huidige verdeling van ai-toezicht met de nederlandsche bank (dnb) tekortschiet. zonder heldere afspraken lopen consumenten risico op oneerlijke kredietbeslissingen of manipulatie via hoog-risico-ai systemen. de afm dringt aan op een nieuw model waar beide toezichthouders samen optreden op gebieden als verboden praktijken en transparantie. de europese ai-verordening verplicht hier toe maar de nationale uitvoeringswet moet nog worden aangepast. de afm meldt ook dat de eerder gereserveerde budgetten voor ai-expertise ontoereikend zijn. een effectief toezichtsysteem is cruciaal nu banken en verzekeraars steeds vaker ai inzetten voor gevoelige processen.
afm ziet risico op gaten in ai-toezicht
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) maakt zich zorgen over de huidige verdeling van het toezicht op kunstmatige intelligentie (AI) met De Nederlandsche Bank (DNB). Volgens de AFM leidt de voorgestelde afbakening tot overlappingen en gaten in het toezicht. Dat kan risico’s veroorzaken voor consumenten en de integriteit van de markt. Vooral bij hoog-risico-AI-systemen in kredietverlening en verzekeringen is duidelijk toezicht essentieel. De AFM baseert deze evaluatie op een uitvoeringstoets van de Uitvoeringswet AI-verordening [1].
nieuwe toezichtstaken onder de eu-ai-verordening
Met de Europese AI-verordening krijgt de AFM nieuwe toezichtbevoegdheden. Deze omvatten controle op verboden AI-toepassingen die consumenten manipuleren of kwetsbaarheden uitbuiten [1]. Daarnaast moet de AFM toezien op transparantie bij chatbots en deepfakes. Ook kredietbeoordelingen en premieberekeningen met AI vallen onder de hoog-risicocategorie. Deze systemen moeten voldoen aan strenge eisen zoals bias-testen, uitlegbaarheid en documentatie [2]. De verordening richt zich op mensgerichte en betrouwbare inzet van AI.
dringende oproep voor duidelijkere taakverdeling
De AFM pleit voor een herziening van de bevoegdheidsverdeling tussen toezichthouders. Zowel de AFM als DNB moeten volgens de toezichthouder gezamenlijk toezicht houden op verboden praktijken en hoog-risico-AI-systemen. Dit sluit beter aan bij het bestaande Twin Peaks-model, waarin DNB prudentieel toezicht voert en de AFM gedragstoezicht [2]. Zonder heldere afspraken bestaat het gevaar dat organisaties anders worden beoordeeld, afhankelijk van de toezichthouder [1].
capaciteit en infrastructuur tekortschieten
De AFM geeft aan dat de eerder gereserveerde middelen voor AI-toezicht ontoereikend zijn. Er was rekening gehouden met vier fte, maar die inschatting is inmiddels te laag [1]. Daarnaast zijn investeringen nodig in nieuwe IT-systemen, waaronder een meldpunt voor incidenten met hoog-risico-AI [1]. De toezichthouder moet toezicht houden op circa 6.600 onder haar vallende ondernemingen, plus ruim 340 door DNB gecontroleerde banken en verzekeraars [1].
uitstel van uitvoering biedt tijd voor aanpassing
De invoering van de bepalingen voor hoog-risico-AI in de financiële sector is uitgesteld tot 2 december 2027 [1]. Deze extra tijd geeft de AFM de mogelijkheid om haar capaciteit en infrastructuur adequaat voor te bereiden. Toch heerst er nog onzekerheid, omdat Europese richtsnoeren ontbreken en AI zich snel ontwikkelt [1]. De AFM zal in 2027 opnieuw beoordelen welke middelen daadwerkelijk nodig zijn [1].