Chemicalen in oppervlaktewater dwingen tot actie
Nederland, dinsdag, 10 februari 2026.
Een derde van het Nederlandse drinkwater komt uit oppervlaktewater. Daarin zijn te hoge concentraties van vijf chemische stoffen gemeten. Het RIVM wijst op bromaat, dibroomazijnzuur, lithium, N,N-dimethylsulfamide en trichloorazijnzuur. Bromaat kan kanker veroorzaken. Lithium kan langdurig de nieren belasten. De stoffen zijn moeilijk te verwijderen tijdens de waterzuivering. Hoewel het huidige drinkwater van goede kwaliteit is, waarschuwt het RIVM voor toekomstige risico’s. Industriële lozingen, medicijnresten en bestrijdingsmiddelen zijn de oorsprong. Het instituut dringt aan op snelle maatregelen om de belasting van het water terug te dringen.
chemicaliën in oppervlaktewater vragen om actie
Een derde van het Nederlandse drinkwater wordt gewonnen uit oppervlaktewater [GPT]. In recente jaren zijn daarin steeds meer chemische stoffen aangetroffen, waarvan vijf in te hoge concentraties voorkomen [1]. Het RIVM identificeerde deze stoffen als bromaat, dibroomazijnzuur, lithium, N,N-dimethylsulfamide en trichloorazijnzuur [3]. Zij zijn lastig te verwijderen bij de standaardzuivering van drinkwater [4]. Ondanks dat het huidige drinkwater van uitstekende kwaliteit is, waarschuwt het RIVM voor toekomstige risico’s bij toenemende vervuiling [5].
gezondheidsrisico’s en oorsprong van de stoffen
Bromaat staat bekend als kankerverwekkend bij langdurige blootstelling aan hoge concentraties [4]. Lithium, veel gebruikt in batterijindustrie, kan op de lange termijn leiden tot nierbeschadiging [5]. Dibroomazijnzuur, N,N-dimethylsulfamide en trichloorazijnzuor zijn afkomstig uit industriële processen en landbouwchemicaliën [3]. Medicijnresten en bestrijdingsmiddelen dragen eveneens bij aan de belasting van het water [6]. Deze stoffen zijn moeilijk te filteren met conventionele methoden [7].
aanbevelingen en beleidsreacties
Het RIVM dringt er bij waterschappen en waterbeheerders op aan om de lozing van schadelijke stoffen te verminderen [1]. Er wordt specifiek aangedrongen op actie tegen de vijf genoemde stoffen [3]. Demissionair minister Robert Tieman van Waterstaat neemt de bevindingen serieus en vraagt een werkgroep om een plan te ontwikkelen ter vermindering van deze stoffen in het water [5]. Die werkgroep is al meer dan tien jaar actief rond opkomende verontreinigingen [6].
verdere onderzoeksbehoeften
Hoewel voor lithium is vastgesteld dat het in huidige concentraties geen gezondheidsrisico vormt, blijft onderzoek naar de andere vier stoffen lopen [5]. Het RIVM adviseert nadere studies naar de concentraties van deze stoffen in gezuiverd drinkwater [1]. Dit is nodig om mogelijke effecten op de volksgezondheid definitief in kaart te brengen [3]. Steeds complexere en kostbaarere technieken zijn mogelijk nodig indien de belasting blijft toenemen [5].