te weinig zicht op effect anti-witwassen; accountants melden vaker verdachte transacties
Amsterdam, vrijdag, 5 juni 2026.
Vicepresident Ewout Irrgang waarschuwde dat Nederland veel controle inzet zonder te weten wat het oplevert. Jaarlijks wordt naar schatting €15–20 miljard witgewassen. Banken deden in 2024 500.000 meldingen; de FIU keur deelde 65.391 daarvan als verdacht. Accountants deden 3.388 meldingen; bijna 20% daarvan waren verdacht. Dat percentage is bijna dubbel zo hoog als bij banken. Toezichthouders hebben te weinig capaciteit. De FIU had 64 medewerkers; DNB 20 toezichthouders. Acht onderzochte banken besteedden samen €1,6 miljard aan anti-witwasmaatregelen. De kwaliteit van meldingen verschilt sterk tussen instellingen. DNB en FIU meten niet of controles effect hebben. Gevolg: hoge kosten, frequente uitsluiting van kwetsbare klantgroepen en praktijken die leiden tot discriminatie van moskeeën en migrantenkerken. Irrgang pleit voor meer risicogebaseerde aanpak, betere informatievoorziening en samenwerking tussen toezichthouders, financiële instellingen en accountants.
plaats: amsterdam
De toespraak van vicepresident Ewout Irrgang vond plaats op 4 juni 2026 tijdens het seminar ‘Accountancy en anti-witwassen: hoe en waarom’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij legde uit dat de huidige aanpak veel controles inzet zonder helder bewijs van opbrengst. De toespraak belichtte landelijke gevolgen voor accountants, banken en maatschappelijke instellingen. De locatie en datum staan vermeld in de officiële tekst van de Algemene Rekenkamer [1].
hoog kostenplaatje en beperkte capaciteit
Irrgang wees op omvangrijke inzet van mensen en middelen tegen witwassen. Jaarlijks wordt naar schatting €15–20 miljard witgewassen, een bandbreedte die in het rapport wordt genoemd [alert! ‘bandbreedte uit bron geeft geen precieze puntwaarde’] [1]. Banken meldden in 2024 500.000 ongebruikelijke transacties; de FIU verklaarde daarvan 65.391 verdacht. De FIU had 64 medewerkers voor meldingen; De Nederlandsche Bank telde 20 toezichthouders. Acht onderzochte banken besteedden samen €1,6 miljard aan anti-witwasmaatregelen [1].
accountants melden vaker verdachte transacties
Accountants deden in 2024 3.388 meldingen. Daarvan waren 670 als verdacht aangemerkt, bijna 20% volgens het rapport [1]. Dat aandeel ligt duidelijk hoger dan het aandeel verdachte meldingen bij banken. Dit verschil kan numeriek worden weergegeven als de relatieve toename tussen het aandeel accountants en het aandeel banken: 51.211 [1]. De Rekenkamer noemt accountants ‘on the spot’ melders en benadrukt hun rol bij detectie van ongewone handelsstromen [1].
kwaliteit, effectmeting en maatschappelijke gevolgen
Het onderzoek signaleert sterke variatie in kwaliteit van meldingen tussen instellingen. DNB en FIU evalueren volgens de tekst niet of controles daadwerkelijk effect hebben. De combinatie van hoge kosten en ontbrekend effectonderzoek leidt tot risicovolle praktijk, zoals uitsluiting van klantgroepen en langdurige blokkades van rekeningen van moskeeën en migrantenkerken. Irrgang pleit voor een risicogebaseerde aanpak, betere informatie-uitwisseling en nauwere samenwerking tussen toezichthouders, financiële instellingen en accountants [1].