wit-rossisch journalist ontving vandaag de sakharovprijs als symbool van verzet
Straatsburg, woensdag, 17 juni 2026.
Andrzej Poczobut staat vandaag in het Europees Parlement als vrij man. Hij ontving de Sakharovprijs voor vrijheid van denken, een eer die hem al in 2025 toegewezen werd terwijl hij nog gevangenzat. Poczobut zat meer dan vier jaar vast onder het regime van Alexander Loekasjenko, veroordeeld vanwege zijn werk als journalist en historicus. Zijn stem kreeg gehoor achter tralies. Europarlementsleden noemden zijn moed bewonderenswaardig. Poczobut benadrukte dat er nog altijd 854 politieke gevangenen in Wit-Rusland zitten. De prijs is niet alleen voor hem, zei hij, maar voor iedereen die blijft vechten voor democratie en mensenrechten in zijn land.
wit-rossisch journalist ontving vandaag de sakharovprijs als symbool van verzet
In Straatsburg, Frankrijk, ontving de Wit-Russische journalist Andrzej Poczobut op 17 juni 2026 tijdens een formele zitting van het Europees Parlement de Sakharovprijs voor Vrijheid van Denken [1]. Deze prijs werd hem in december 2025 toegekend toen hij nog gevangenzat onder het regime van Alexander Loekasjenko [1]. Poczobut zat sinds 2021 vast en werd op 28 april 2026 vrijgelaten in een gevangenenruil tussen Wit-Rusland en Polen [3]. Hij sprak voor het parlement als een vrij man, wat door vele leden werd gezien als een krachtig moment van hoop [1].
een stem die door muren brak
Tijdens zijn detentie bleef Poczobuts invloed groeien. Hij vernam via medewerkers van het Europees Parlement over de toekenning van de Sakharovprijs [1]. Zijn woorden hadden impact zelfs binnen de gevangenismuren. Volgens eigen zeggen merkte hij dat de aandacht van Europa invloed had op hoe bewakers met hem omgingen [1]. Dit illustreert hoe internationale solidariteit concrete effecten kan hebben, ook in gesloten regimes [GPT]. Zijn strijd richtte zich op het behoud van Poolse taal en cultuur in Wit-Rusland, evenals op persvrijheid [3].
de prijs als collectief symbool
Poczobut benadrukte dat de prijs niet alleen voor hemzelf bedoeld is [1]. Hij droeg hem over aan alle mensen in Wit-Rusland die blijven vechten voor democratie en mensenrechten [1]. Er zouden nog steeds 854 politieke gevangenen in het land zitten, waaronder 21 journalisten [1]. Zijn aanklacht betrof activiteiten die volgens de autoriteiten staatsbedreigend waren, maar die hij zag als legitieme journalistiek en maatschappelijke betrokkenheid [3]. De situatie in Wit-Rusland blijft volgens hem dramatisch [1].
internationale reacties en verdere stappen
Naast zijn toespraak in het plenaire debat nam Poczobut deel aan een uitwisseling van gedachten met commissies voor Buitenlandse Zaken en Mensenrechten op 15 juni [3]. Leiders zoals Manfred Weber prezen zijn onverwoestbare geestkracht [4]. De EPP-groep benadrukte dat de strijd pas gestreden is wanneer ook collega-lauréate Mzia Amaglobeli uit Georgië wordt vrijgelaten [5]. De Europese Unie blijft druk uitoefenen op het regime van Loekasjenko via sancties en diplomatieke isolatie [GPT].
achtergrond van de sacharovprijs
De Sakharovprijs werd in 1988 ingesteld door het Europees Parlement om individuen of groepen te eren die bijzondere inspanningen leveren voor mensenrechten en fundamentele vrijheden [1]. De prijs is genoemd naar de Sovjet-physicus en dissident Andrei Sakharov [1]. Vorig jaar ging de prijs ook naar de democratische oppositie in Wit-Rusland [1]. Winnaars worden gekozen op basis van hun moed en duurzaamheid onder onderdrukking [GPT]. De prijsuitreiking is elk jaar een hoogtepunt in het mensenrechtenprogramma van het Europees Parlement [1].