Europese parlementariërs eisen harde maatregelen tegen krimpende rechtsstaat

2026-04-30 buitenland

Brussel, donderdag, 30 april 2026.
Het Europees Parlement waarschuwt dat de rechtsstaat in de EU onder grote druk staat. Systematische negering van aanbevelingen en aanhoudende bedreigingen voor juridische onafhankelijkheid en mediavrijheid zijn alarmerend. Nu wordt geëist dat er sneller en harder wordt ingegrepen. Er moet komen tot bindende sancties, speciale anti-corruptie instanties en een grotere bescherming van activisten. Een nieuw Europees arrest laat zien dat anti-LGBTQI+-wetten in strijd zijn met de kernwaarden van de Unie. Ook wordt gevreesd dat EU-gelden gebruikt worden voor mensenrechtenschendingen. De druk op landen zoals Hongarije en Polen neemt toe. Het Parlement wil ook dat vonnissen van het EU-Hof altijd worden nageleefd. Zonder dit gebeurt, zegt het, verzwakken de democratische garanties in Europa.

europese parlementariërs eisen harde maatregelen tegen krimpende rechtsstaat

Het Europees Parlement heeft op 24 april 2026 een resolutie aangenomen waarin wordt opgeroepen tot sterkere actie tegen rechtsstaatbedreigingen in de EU [1]. Met 387 stemmen vóór, 191 tegen en 46 onthoudingen benadrukt het Parlement dat aanhoudende lacunes de democratische garanties ondermijnen. De aanbevelingen van de Europese Commissie worden systematisch genegeerd, terwijl bedreigingen voor juridische onafhankelijkheid en institutionele integriteit blijven bestaan. Het Parlement eist bindende sancties en betere naleving van rechtspraak [1].

nieuw europees arrest bekritiseert anti-lgbt-wetgeving

Op 21 april 2026 oordeelde het Europees Hof van Justitie (CJEU) dat Hongarije in strijd handelde met artikel 2 van het EU-verdrag door zijn “anti-LGBT-propagandawet” uit 2021 [2]. Het Hof concludeerde dat deze wet discrimineert tegen niet-cisgender en niet-heteroseksuele personen en indruist tegen menselijke waardigheid en diversiteit [2]. Dit is de eerste keer dat het Hof een anti-LGBTQI+-wet als schending van kernwaarden identificeert, wat rechtsstaatcontroles aanzienlijk versterkt [2].

civiele ruimte onder druk door administratieve en juridische obstakels

Het Europees Parlement meldt dat de civiele ruimte sinds 2022 is gekrompen onder regering-Meloni in Italië [3]. Activisten en mensenrechtenverdedigers worden steeds vaker blootgesteld aan administratieve hinderlagen, financieringskortingen en criminalisering [1]. Juridische druk komt ook van slappe toetsing van SLAPP-processen en beperkte bescherming van klokkenluiders [3]. Deze tendensen beperken openbare debatten en ondermijnen fundamentele vrijheden [3].

commissie lanceert actieplan tegen regelgevingsovertolligheid

Op 28 april 2026 publiceerde de Europese Commissie een strategie getiteld “A Simpler, Clearer and Better Enforced EU Rulebook” (COM(2026) 380 final) [4]. Het plan richt zich op het vereenvoudigen van regelgeving en snellere handhaving van EU-wetgeving. Slechte of trage invoering van EU-richtlijnen in lidstaten wordt genoemd als een hoofdoorzaak van rechtsstaatproblemen [4]. De Commissie introduceert een actieplan voor “regulatory deep cleaning” in twaalf beleidsterreinen [4].

menschenrechtenverdedigers vragen om specifieke beschermingsrichtlijn

Op 27 april 2026 riep een coalitie van mensenrechtenorganisaties, waaronder FIDH en OMCT, de EU-leiding op tot vaststelling van een specifieke richtlijn ter bescherming van mensenrechtenverdedigers [5]. Bestaande mechanismen zijn gefragmenteerd en bieden onvoldoende bescherming tijdens tijdelijke mobiliteit [5]. De organisaties stellen voor om snel verlenbare visa, werkrecht en eerlijke lastenverdeling onder lidstaten vast te leggen [5].

Bronnen

rechtsstaat Europees Parlement