Philip Morris campagne gebruikt AI om opinie te sturen

2026-06-06 binnenland

Den Haag, zaterdag, 6 juni 2026.
Een nieuwe campagne van Philip Morris gebruikt een AI-tool om mensen te laten meewerken aan bezwaarschriften tegen strengere Europese tabakswetgeving. Artsen en gezondheidsorganisaties noemen dit misleidend. De tool biedt tientallen argumenten tegen regulering, maar slechts één optie om juist voor strictere regels te kiezen. Gebruikers krijgen automatisch een gepersonaliseerd betoog, klaar om in te dienen bij de Europese Commissie. Critici spreken van manipulatie onder het mom van burgerparticipatie. De campagne loopt mogelijk verkoopbeperkende reclameregels voor tabak overtreden. Ook privacy wordt genoemd: gevoelige vragen over rookgewoontes staan op de site. De klacht is ingediend bij de Reclame Code Commissie. Protest is gepland op Utrecht CS.

AI-tool stimuleert oppositie tegen regulering

De campagne van Philip Morris International gebruikt een AI-gestuurde website waarmee bezoekers eenvoudig bezwaar kunnen indienen tegen strengere Europese tabaks- en nicotineregelgeving [1]. Via een QR-code op affiches in winkelgebieden worden gebruikers doorgesluisd naar de site [2]. Zij kunnen daar tientallen voorgeprogrammeerde argumenten selecteren tegen restricties [3]. Na keuze genereert de AI een gepersonaliseerd betoog dat direct kan worden ingezonden bij de Europese Commissie [4]. Dit mechanisme lijkt gericht op het vergroten van publieke weerstand tegen regulering [5].

Beperkte keuzemogelijkheden en kritiek

Gebruikers kunnen tientallen knoppen aanklikken om zich uit te spreken tegen verdere regelgeving [6]. Echter, er is slechts één knop beschikbaar om juist voor strengere regels te pleiten [7]. Deze onevenwichtige presentatie is misleidend, aldus critici [8]. Danielle Cohen, longpatholoog bij het LUMC, noemt het een gecontroleerde beïnvloedingsslag waarin burgers fungeren als lobbyinstrument [9]. Ze benadrukt dat de tabaksindustrie financieel veel rijker is dan de gezondheidssector, wat de strijd oneerlijk maakt [10].

Juridische en ethische bezwaren

De indieners van de klacht betogen dat de campagne valt onder tabaksreclame, wat wettelijk verboden is in Nederland [11]. Bovendien blijkt de website niet conform de AVG te handelen, stelt juriste Laura van Gijn [12]. Bezoekers moeten aangeven of ze roken of alternatieve producten gebruiken—een vraag over zeer gevoelige persoonsgegevens [13]. Hierdoor wordt ook een melding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens [14]. De Rookvrije Generatie heeft bovendien een klacht ingediend bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit [15].

Protest en bredere maatschappelijke impact

Artsen organiseren vrijdag een protestactie bij Utrecht Centraal, waar een van de campagne-affiches hangt [16]. De actie wordt ondersteund door de Rookvrije Generatie, een samenwerkingsverband van Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en Longfonds [17]. De organisatoren hopen dat de klacht en demonstratie leiden tot een bredere discussie over de rol van de tabaksindustrie in overheidsconsultaties [18]. Volgens directeur Hans Snijder is dit een georganiseerde lobbycampagne van een industrie die jaarlijks miljoenen mensen ziek maakt en doodt [19].

Bronnen

misleidende reclame artsen klacht