belastingswitch kan de schatkist €22 miljard kosten
Den Haag, woensdag, 24 juni 2026.
Ambtenaren van het ministerie van Financiën waarschuwen dat het belasten van vermogenswinst in box 3 pas bij verkoop de overheid tot circa €22 miljard kan kosten in de periode tot 2036. De raming, besproken in Den Haag 2026, komt bij een scenario waarin invoering pas in 2032 plaatsvindt en vervanging van het huidige voorstel voor werkelijk rendement. Uitstel en overgangseffecten drukken de inkomsten. Tot 2032 valt ruim €10 miljard weg door uitstel, en in de eerste vijf jaar na invoering blijft bijna €12 miljard uit omdat winsten alleen bij realisatie worden belast. Ambtenaren noemen de cijfers onzeker en wijzen op uitvoeringsproblemen, effecten op spaarders en beleggers en risico’s van belastingontwijking. De prognose vergroot politieke druk op het kabinet en roept vragen op over wie de kosten draagt en hoe het gat wordt gedicht. Debat in de Eerste Kamer over de Wet werkelijk rendement staat gepland van juni tot juli 2026.
korte terugblik op eerdere voorstellen
Eerder publiceerde dit medium een overzicht van zeven alternatieven voor de heffing in box 3, inclusief de door staatssecretaris Eerenberg voorgestelde opties en de analyse van mogelijke begrotingseffecten. Dat bericht legde uit dat sommige varianten de schatkist jaarlijks miljarden kunnen kosten en dat een verschuiving naar een vermogenswinstbelasting grote distributieve en uitvoeringsvraagstukken opriep [1]. Nieuwe ambtelijke raming valt te plaatsen tegen die eerdere voorstellen en het debat dat in de Kamer rond Prinsjesdag zou volgen [1].
wat de ambtelijke raming zegt
Ambtenaren van het ministerie van Financiën waarschuwen dat het belasten van winst in box 3 pas bij verkoop de staat circa €22 miljard kan kosten in de periode tot 2036. De analyse rekent in een scenario waarbij invoering pas in 2032 plaatsvindt en het huidige wetsvoorstel voor werkelijk rendement wordt vervangen. Ambtenaren noemen de raming voorlopig en belichten uitvoeringsrisico’s, effecten op spaarders en beleggers en risico’s van ontwijking [1][2][alert! ‘raadpleeg bron 2: bevat samenvattingen en niet-officiële toelichtingen die extra onzekerheid toevoegen’].
waar komt het bedrag van €22 miljard vandaan
De ambtelijke onderbouwing splitst het effect in twee onderdelen. Door uitstel tot 2032 valt ruim €10 miljard aan inkomsten weg tot dat jaar. In de eerste vijf jaar na invoering komt vrijwel €12 miljard minder binnen omdat winsten dan pas bij realisatie worden belast. Samen leidt dat tot een totaal van circa €22 miljard volgens de stukken [1][2]. Voor de optelsom: 22 [1][2][alert! ‘cijfers uit ambtelijke raming zijn indicatief en afhankelijk van aannames over ingangsjaar en deelnemersgedrag’].
politieke en uitvoeringsgevolgen
De publicatie van de raming verhoogt politieke druk op het kabinet. Fracties zoals JA21, BBB, 50Plus en het CDA hebben eerder zorgen geuit over de haalbaarheid en financiën rond een vermogenswinstbelasting; de Tweede Kamer nam een motie aan om ontbrekende opbrengsten elders in het vermogensdomein te zoeken [2][1]. Ambtenaren waarschuwen ook voor uitvoeringsproblemen en mogelijke belastingontwijking, en wijzen op vertragingen bij ICT-projecten van de Belastingdienst als gevolg van gelijktijdige invoeringsoperaties [1][2][alert! ‘omschrijving uitvoeringsproblemen is gebaseerd op ambtelijke signalen en samenvattingen in niet-officiële bron’].
planning en volgende stappen in de Kamer
De discussie rond de Wet werkelijk rendement loopt deze week in de Eerste Kamer. Debatten zijn gepland voor de periode eind juni–begin juli 2026 over het huidige wetsvoorstel dat per 2028 ingevoerd zou kunnen worden. Als de Kamer dat wetsvoorstel terugwijst of vertraagt, dan verandert dat de aannames achter de ambtelijke raming en daarmee ook de begrotingseffecten die vandaag op tafel liggen [1][2]. Besluiten in de Kamer bepalen nu de kalender voor eventuele wetswijzigingen en compensatiepakketten [1].